Postać w sztuce zapisana…

Opis

POSTAĆ W SZTUCE ZAPISANA…
Postać w Polskiej sztuce XX wieku ze zbiorów Muzeum Narodowego w Gdańsku.

Tysiące twarzy, setki miraży
To człowiek tworzy metamorfozy
Tysiące twarzy, setki miraży
To człowiek tworzy metamorfozy
Metamorfozy, metamorfozy, metamorfozy, metamorfozy…
Metamorfozy, metamorfozy, metamorfozy, metamorfozy…

Kora Jackowska, Szare miraże

Wystawa Postać w sztuce zapisana przedstawia prace z wyobrażeniem postaci ludzkiej wybrane ze zbiorów Muzeum Narodowego w Gdańsku, reprezentujące nie tylko różnorodne style, ale także i media artystyczne: malarstwo, grafikę, rzeźbę, tkaninę, asamblaż, plakat i kostium teatralny oraz kolaż fotograficzny (z obszaru nowych sztuk wizualnych). Wybrana kolekcja zawiera prace znakomitych artystów doskonale znanych w sztuce polskiej i reprezentujących wiele kierunków oraz postaw artystycznych sztuki ubiegłego wieku związanych wprost lub choćby tylko jako formalna tradycja z dwudziestowieczną awangardą. Ideą wystawy nie jest zobrazowanie rozwoju i procesu przemian dwudziestowiecznych trendów w sztuce, ale raczej przyjrzenie się problemom oraz ich rozwiązaniom oscylującym wokół tematu postaci, co oczywiście nie wyklucza, a raczej wręcz prowokuje, a zarazem tłumaczy – rozmaitość eksponowanych mediów i stylów sztuki oraz środków artystycznych.

Wystawa jest właściwie zaledwie szkicem, pewnym zarysem problemów dotyczących wizerunku postaci w sztukach plastycznych. Zadaniem jej nie jest dogłębna analiza czy przedstawienie wyczerpującej panoramy tego zagadnienia, czy też zakreślenie wszystkich problemów związanych z postacią w trakcie całej historii sztuk plastycznych. Ideą jej jest raczej dotknięcie, przybliżenie nieco tego problemu i refleksja nad celem i rolą postaci w sztuce. Dodajmy – z wyraźnym akcentem położonym na sztukę XX wieku. Bardziej interesuje nas po co i jaką funkcję spełnia postać ludzka w sztuce i co ukazuje, co wyraża? Oraz – jak jest przedstawiana.

Czemu więc służy postać w sztukach plastycznych? Bez wątpienia opisuje nas samych jako gatunek, jako poszczególne populacje, plemiona, państwa, narody, czy jakiekolwiek inne enklawy ludzkie. A nade wszystko zaś pojedynczego człowieka, który jest zarówno bohaterem, aktorem a jednocześnie odbiorcą wszystkich artystycznych refleksji nad kondycją ludzką, sensem ludzkiej egzystencji oraz opisywanymi w sztuce nieodłącznymi elementami życia człowieka z jego radościami i smutkami, wzlotami i upadkami, jego życiem i śmiercią, a zarazem wielką historią życia ludzkiej cywilizacji. Jest w tym wszystkim od początku pierwszych przedstawień obrazowych funkcja magicznego zaklinania skierowanego na przetrwanie społeczności ludzkich uzależnionych od pożywienia oraz płodności kobiet (przywołując choćby spektakularne sceny z polowań ludzi jaskiniowych z paleolitu (oddawanych bardzo schematycznie – w przeciwieństwie do o wiele bardziej realistycznych wizerunków zwierząt) lub ludzi hybryd (łączonych ze zwierzętami), a także paleolitycznych rzeźb kobiecych – jak Wenus z Willendorfu – u których podkreślano kobiecość kształtów i cechy płciowe – atrybujące płodność. Są legendarni bohaterowie jak sumeryjski Gilgamesz (i słynni herosi greccy), są wielkie epopeje wojenne i myśliwskie władców asyryjskich, faraonów egipskich, jak również wizerunki (w tym również hybrydowe) bogów. Ukazywano także pracę i zwykłe życie codzienne setek anonimowych postaci poddanych. Starożytna Grecja z jej postacią poddaną kanonom piękna oraz szlachetną idealizacją, snuła opowieść o bogach i ludziach – również w kontekście historycznych walk i obrzędów. Zaś w sztuce Rzymu – narodził się realizm i wierny portret znanych obywateli Wiecznego Miasta. W zasadzie przez stulecia okresu średniowiecza i epoki nowożytnej te generalia przedstawień postaci ludzkiej z prehistorii czy starożytności niewiele się przeobraziły.